پاسخ کوتاه: بریس اسکولیوز برای چه کسی لازم است؟
بریس اسکولیوز (کرست اسکولیوز) یک ارتز تنه است که با فشار کنترل‌شده روی دنده‌ها و لگن، از بیشتر شدن انحراف ستون فقرات در دوران رشد جلوگیری می‌کند. بریس معمولاً برای نوجوانانی تجویز میشود که اسکولیوز ایدیوپاتیک با زاویه‌ی کاب حدود ۲۰ تا ۴۰ درجه دارند و هنوز رشد استخوانی‌شان تمام نشده است. کارآزمایی بالینی BrAIST نشان داد بریس احتمال رسیدن انحراف به حد جراحی را به‌طور معنی‌دار کم می‌کند و هرچه ساعت استفاده بیشتر باشد (معمولاً ۱۸ تا ۲۳ ساعت در روز)، اثر بهتر است. هدف بریس متوقف کردن پیشرفت انحراف است، نه صاف کردن کامل ستون فقرات.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
- بریس برای نوجوانان در حال رشد با انحراف حدود ۲۰ تا ۴۰ درجه بیشترین کاربرد را دارد.
- شواهد قوی (کارآزمایی BrAIST) نشان می‌دهد بریس خطر نیاز به جراحی را کم می‌کند.
- اثر بریس به ساعت استفاده وابسته است؛ معمولاً ۱۸ تا ۲۳ ساعت در روز.
- بریس سفارشی بر اساس اسکن یا قالب تنه و عکس رادیولوژی ساخته و مرتب تنظیم میشود.
فهرست مطالب (۷ بخش)
اسکولیوز چیست و بریس چطور کار می‌کند؟
اسکولیوز انحراف جانبی ستون فقرات همراه با چرخش مهره‌هاست. بریس با وارد کردن فشار در نقاط مشخص و ایجاد فضای خالی در سمت مقابل، ستون فقرات را در دوران رشد هدایت می‌کند تا انحراف بیشتر نشود.
شایع‌ترین نوع، اسکولیوز ایدیوپاتیک نوجوانان است که علت مشخصی ندارد و معمولاً بین ۱۰ تا ۱۸ سالگی دیده میشود. شدت انحراف با «زاویه‌ی کاب» روی عکس رادیولوژی ایستاده اندازه‌گیری میشود. انحراف کمتر از ۱۰ درجه اسکولیوز محسوب نمی‌شود؛ انحراف‌های خفیف معمولاً فقط پیگیری می‌شوند و انحراف‌های بیشتر از حدود ۴۵ تا ۵۰ درجه ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.
بریس بیشتر در دوره‌ی جهش رشد اهمیت دارد، چون در این دوره خطر پیشرفت انحراف بیشتر است. وقتی رشد استخوانی کامل شود، معمولاً بریس دیگر اثر اصلاحی ندارد و کنار گذاشته میشود. میزان باقی‌مانده‌ی رشد با معیارهایی مثل درجه‌ی ریسر روی عکس لگن و سن شروع قاعدگی در دختران برآورد میشود.
چه کسی به بریس اسکولیوز نیاز دارد؟
تصمیم برای بریس با پزشک ارتوپد یا متخصص ستون فقرات است و بر اساس زاویه‌ی کاب، میزان رشد باقی‌مانده و پیشرفت انحراف گرفته میشود.
| زاویه‌ی کاب (در کودک در حال رشد) | اقدام معمول |
|---|---|
| کمتر از ۲۰ درجه | پیگیری با معاینه و عکس دوره‌ای، تمرینهای اختصاصی |
| حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه با پیشرفت ثبت‌شده | شروع بریس |
| حدود ۲۵ تا ۴۰ درجه | بریس معمولاً توصیه میشود |
| بیشتر از حدود ۴۵ تا ۵۰ درجه | بررسی جراحی؛ بریس در موارد خاص |
در موبایل جدول را به چپ و راست بکشید.
این اعداد راهنمای کلی هستند که در دستورالعمل‌هایی مثل توصیه‌های SRS و SOSORT آمده‌اند و پزشک در هر بیمار با توجه به شرایط فردی تصمیم می‌گیرد. در بزرگسالان، بریس معمولاً برای کنترل درد و حمایت استفاده میشود، نه اصلاح انحراف.
انواع بریس اسکولیوز
بریس‌های اسکولیوز به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: بریس‌های زیر بغل (مثل بوستون و شنو) و بریس‌های بلند گردنی (مثل میلواکی). بریس‌های شبانه هم برای موارد خاص استفاده می‌شوند.
بریس بوستون
بریس زیر بغل و متقارن است که زیر لباس کمتر دیده میشود. بیشتر برای انحراف‌های کمری و پشتی-کمری مناسب است. توضیح کامل آن را در بریس بوستون چیست ببینید.
بریس شنو (Chêneau)
بریس نامتقارنی است که علاوه بر فشار، فضاهای بازی برای حرکت تنفسی و چرخش اصلاحی تنه دارد. در بسیاری از مراکز برای انحراف‌های پشتی و ترکیبی استفاده میشود. جزئیات در بریس شنو چیست آمده است.
بریس میلواکی
بریس بلندتری با حلقه‌ی گردنی است که برای انحراف‌های بالای پشت و برخی کیفوزها کاربرد دارد. امروزه به دلیل ظاهر و راحتی کمتر، کمتر تجویز میشود. درباره‌ی آن در بریس میلواکی و تفاوتش با شنو در فرق بریس میلواکی و شنو بخوانید.
بریس شبانه
بریس‌هایی که فقط در خواب پوشیده می‌شوند و اصلاح بیشتری اعمال می‌کنند. برای برخی انحراف‌های کمری خفیف‌تر به کار می‌روند، اما شواهد برای همه‌ی بیماران به اندازه‌ی بریس تمام‌وقت قوی نیست.
پزشک برای فرزندتان بریس اسکولیوز تجویز کرده؟
عکس رادیولوژی ایستاده‌ی ستون فقرات و نسخه‌ی پزشک را در واتساپ بفرستید تا درباره‌ی نوع بریس و مراحل ساخت راهنمایی‌تان کنیم.
بریس اسکولیوز را روزی چند ساعت باید پوشید؟
معمولاً ۱۸ تا ۲۳ ساعت در روز، طبق تجویز پزشک. کارآزمایی BrAIST نشان داد بیمارانی که حدود ۱۳ ساعت یا بیشتر در روز بریس پوشیدند، نتیجه‌ی بسیار بهتری نسبت به کسانی داشتند که کمتر پوشیدند.
در این کارآزمایی که در مجله‌ی New England Journal of Medicine منتشر شد، میزان موفقیت در گروه بریس حدود ۷۲ درصد و در گروه پیگیری بدون بریس حدود ۴۸ درصد بود. «موفقیت» یعنی انحراف تا پایان رشد به حد جراحی (۵۰ درجه) نرسد. همچنین رابطه‌ی مستقیمی بین ساعت استفاده و موفقیت دیده شد. این یافته‌ها پایه‌ی اصلی توصیه‌ی بریس در دستورالعمل‌های امروزی است.
- دوره‌ی عادت‌کردن: در یکی دو هفته‌ی اول، ساعت استفاده به‌تدریج بالا می‌رود.
- زمان آزاد: معمولاً برای حمام، ورزش و مراقبت از پوست بریس برداشته میشود.
- پایش ساعت: برخی بریس‌ها حسگر دمایی دارند که ساعت واقعی استفاده را ثبت می‌کند.
- تا کی: تا پایان رشد استخوانی؛ سپس طبق نظر پزشک به‌تدریج کنار گذاشته میشود.
مراحل ساخت و تنظیم بریس اسکولیوز
بریس اسکولیوز سفارشی بر اساس عکس رادیولوژی و اسکن یا قالب تنه ساخته میشود و بعد از تحویل، با عکس داخل بریس کنترل و در طول رشد تنظیم میشود.
- بررسی نسخه و عکس: مرور زاویه‌ی کاب، محل انحراف، چرخش مهره‌ها و میزان رشد باقی‌مانده.
- اسکن یا قالب‌گیری تنه: ثبت شکل دقیق تنه در وضعیت مناسب، معمولاً با اسکن سه‌بعدی یا قالب گچی.
- طراحی و ساخت: تعیین نقاط فشار و فضاهای باز و ساخت پوسته‌ی پلاستیکی با پوشش داخلی نرم.
- پرو و تنظیم: امتحان بریس، اصلاح لبه‌ها و نقاط فشار و آموزش پوشیدن.
- عکس داخل بریس: کنترل میزان اصلاح انحراف داخل بریس با عکس رادیولوژی طبق نظر پزشک.
- پیگیری دوره‌ای: تنظیم بریس با رشد و تعویض آن وقتی کوچک شد؛ معمولاً هر ۴ تا ۶ ماه بررسی.
میزان اصلاح انحراف داخل بریس، یکی از پیش‌بینی‌کننده‌های موفقیت درمان در مطالعات است. به همین دلیل همکاری نزدیک پزشک، متخصص ارتز و خانواده اهمیت زیادی دارد.
زندگی روزمره با بریس اسکولیوز
نوجوانان با بریس می‌توانند به مدرسه بروند، ورزش کنند و زندگی عادی داشته باشند. چند نکته‌ی ساده، پوشیدن بریس را راحت‌تر می‌کند.
- زیرپوش نخی بدون درز: بین پوست و بریس پوشیده شود تا تعریق و سایش کم شود.
- مراقبت از پوست: هر روز پوست زیر بریس بررسی شود؛ قرمزی کم‌رنگ طبیعی است ولی زخم نه.
- ورزش: فعالیت بدنی منظم توصیه میشود؛ تمرینهای اختصاصی اسکولیوز (مثل روش شروث) با نظر متخصص مکمل بریس هستند.
- حمایت روانی: بریس برای نوجوان می‌تواند سخت باشد؛ همراهی خانواده و صحبت با مدرسه کمک بزرگی است.
- تمیزی بریس: سطح داخلی را روزانه با دستمال مرطوب و صابون ملایم تمیز کنید.
برای کمردردهای بزرگسالان و آسیب‌های دیسک، ارتزهای متفاوتی به کار می‌روند که در کمربند طبی و کرست کمری معرفی کرده‌ایم.
دو سناریوی رایج از مراجعه‌کنندگان
توضیح: روایت‌های زیر سناریوهای آموزشی و ناشناسِ بازسازی‌شده از موقعیت‌های رایج هستند؛ نه نقل‌قول مستقیم و نه وعده‌ی نتیجه.
سناریوی اول: «دخترم بریس را فقط شب‌ها می‌پوشید»
نوجوانی که برایش بریس تمام‌وقت تجویز شده بود، به دلیل خجالت در مدرسه فقط شب‌ها آن را می‌پوشید و انحرافش در پیگیری بیشتر شده بود.
با تنظیم بریس برای راحتی بیشتر، انتخاب لباس مناسب و گفت‌وگو با خانواده و مدرسه، ساعت استفاده بالا رفت. نکته‌ی این سناریو این است که اثر بریس به ساعت پوشیدن وابسته است.
سناریوی دوم: «بریس کوچک شده بود و خبر نداشتیم»
نوجوانی در دوره‌ی جهش رشد، چند ماه بدون پیگیری با همان بریس ادامه داده بود و از فشار زیر بغل و قرمزی پوست گله داشت.
در بررسی، بریس برای قد جدید کوچک شده بود و نقاط فشار جابه‌جا شده بودند. با ساخت بریس جدید، هم راحتی و هم اصلاح بهتر شد. پیگیری منظم در دوران رشد ضروری است.
ساخت بریس اسکولیوز در تهران؛ کلینیک سیدا ونک
کلینیک ارتوز و پروتز سیدا
تهران، میدان ونک، اتوبان حقانی، نرسیده به چهارراه جهان کودک، پلاک ۳۸، طبقه اول، واحد ۱۰۳
تلفن: ۸۸۲۰۱۶۲۹-۰۲۱
کلینیک سیدا در میدان ونک تهران، نزدیک اتوبان حقانی، بریس اسکولیوز را بر اساس نسخه‌ی پزشک و عکس رادیولوژی، به‌صورت سفارشی طراحی و می‌سازد و پیگیری و تنظیم دوره‌ای آن را انجام می‌دهد.
برای جلسه‌ی اول، نسخه‌ی پزشک، عکس رادیولوژی ایستاده‌ی کامل ستون فقرات (و عکس‌های قبلی برای مقایسه) و یک زیرپوش نخی چسبان همراه بیاورید. خانواده‌های شهرهای دیگر می‌توانند مدارک را از راه واتساپ بفرستند تا جلسات با سفر کمتر برنامه‌ریزی شود.
سؤالات متداول درباره‌ی بریس اسکولیوز
آیا بریس اسکولیوز ستون فقرات را صاف می‌کند؟
هدف اصلی بریس جلوگیری از بیشتر شدن انحراف در دوران رشد است، نه صاف کردن کامل آن. در برخی بیماران انحراف کمی هم بهتر میشود، اما این هدف اصلی نیست.
بریس اسکولیوز روزی چند ساعت باید پوشیده شود؟
معمولاً ۱۸ تا ۲۳ ساعت در روز طبق تجویز پزشک. مطالعات نشان داده‌اند هرچه ساعت استفاده بیشتر باشد، احتمال موفقیت بیشتر است.
بریس اسکولیوز تا چه سنی اثر دارد؟
تا زمانی که رشد استخوانی ادامه دارد. بعد از پایان رشد، بریس اثر اصلاحی معمولاً ندارد و پزشک آن را به‌تدریج قطع می‌کند.
بریس بوستون بهتر است یا شنو؟
هیچکدام برای همه بهتر نیست. انتخاب به محل و شکل انحراف، نظر پزشک و تجربهی مرکز سازنده بستگی دارد. طراحی دقیق و پوشیدن منظم از نام بریس مهمتر است.
آیا با بریس اسکولیوز میتوان ورزش کرد؟
بله. ورزش منظم توصیه میشود و معمولاً بریس برای ورزش برداشته میشود. تمرینهای اختصاصی اسکولیوز با نظر متخصص مکمل بریس هستند.
بریس اسکولیوز هر چند وقت باید عوض شود؟
با رشد کودک، بریس کوچک میشود. معمولاً هر ۴ تا ۶ ماه بررسی و در صورت نیاز تنظیم یا تعویض میشود.
آیا بزرگسالان هم بریس اسکولیوز میپوشند؟
در بزرگسالان بریس معمولاً برای کاهش درد و حمایت استفاده میشود، نه اصلاح انحراف. تصمیم آن با پزشک است.
جمع‌بندی
بریس اسکولیوز برای نوجوانان در حال رشد با انحراف حدود ۲۰ تا ۴۰ درجه، احتمال پیشرفت انحراف تا حد جراحی را کم می‌کند و شواهد علمی قوی پشت آن است. اثر بریس به ساعت پوشیدن و دقت طراحی وابسته است.
تشخیص زودهنگام، بریس سفارشی، پیگیری منظم و همراهی خانواده چهار کلید موفقیت درمان هستند. برای آشنایی با انواع، بریس بوستون و بریس شنو را بخوانید.
برای ساخت بریس اسکولیوز وقت بگیرید
در کلینیک سیدا ونک، بر اساس نسخه و عکس رادیولوژی، بریس سفارشی طراحی و در طول رشد پیگیری میشود.
دکتر نسترن کاچری
متخصص ارتوز و پروتز (Orthotics & Prosthetics)، نویسنده و ناظر علمی
کلینیک ارتوز و پروتز سیدا، تهران؛ بیش از ۱۰ سال تجربه در ساخت پروتزهای سیلیکونی و پروتزهای زیبایی. این مقاله بر اساس تجربهی بالینی کلینیک و منابع علمی زیر نوشته و بازبینی شده است.
منابع علمی و آموزشی
- Weinstein SL et al. Effects of bracing in adolescents with idiopathic scoliosis (BrAIST). N Engl J Med 2013 (PubMed)
- SOSORT 2016 guidelines: orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis (PubMed)
- Cochrane review: Braces for idiopathic scoliosis in adolescents (PubMed)
این مقاله برای آگاهی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. آخرین بازبینی پزشکی:
اگر کمردرد شما به دیسک کمر مربوط است، در مقاله‌ی کمربند طبی دیسک کمر توضیح داده‌ایم که کمربند کی مفید است و چطور درست از آن استفاده کنید.
[…] ستون فقرات در نوجوانان، ارتز متفاوتی لازم است که در بریس اسکولیوز توضیح داده‌ایم. برخی بیمه‌های تکمیلی هزینه‌ی کمربند […]
[…] بوستون یکی از انواع بریس اسکولیوز است؛ در این راهنما انواع بریس، ساعت استفاده و اثربخشی […]
[…] شنو یکی از انواع بریس اسکولیوز است؛ انواع بریس، چه کسی به آن نیاز دارد و روزی چند ساعت […]
[…] میلواکی یکی از انواع بریس اسکولیوز است؛ برای آشنایی با انواع بریس و ساعت استفاده‌ی آن، […]