پاسخ کوتاه: پروتز فک و چانه چیست؟
پروتز فک و چانه به دو روش کاملاً متفاوت گفته میشود. اول، ایمپلنت چانه یا فک که جراح زیبایی یا فکوصورت آن را با عمل جراحی زیر پوست یا روی استخوان قرار میدهد تا فرم صورت تغییر کند؛ این یک کار جراحی زیبایی است. دوم، پروتز سیلیکونی خارجی (اپیتز) که برای پوشاندن نقص پوست و بافت نرم ناحیهی چانه، فک پایین یا لب بعد از جراحی سرطان، حادثه یا سوختگی ساخته میشود؛ این پروتز بدون جراحی، با قالبگیری از صورت خود فرد طراحی، با رنگ پوست هماهنگ و با چسب پزشکی یا ایمپلنت استخوانی روی صورت نگه داشته میشود. کلینیک سیدا نوع دوم را میسازد. بخشهای داخل دهان (مثل پروتز دندانی یا اوبچوریتور) را دندانپزشک متخصص پروتزهای فک و صورت میسازد و هماهنگی بین این تیمها نتیجه را بهتر میکند.
آنچه در این مقاله میخوانید
- ایمپلنت زیبایی چانه جراحی است؛ پروتز سیلیکونی صورت برای جایگزینی بافت از دست رفته و بدون جراحی ساخته میشود.
- پروتز سیلیکونی فک و چانه با قالب یا اسکن صورت، مدلسازی دستی و رنگآمیزی همرنگ پوست ساخته میشود.
- بخش داخل دهان با دندانپزشک متخصص و بخش بیرونی با متخصص پروتز صورت هماهنگ میشود.
- نگهداری روزانه و تعویض هر ۱ تا ۲ سال، ظاهر طبیعی پروتز را حفظ میکند.
فهرست مطالب (۹ بخش)
دو معنای «پروتز فک و چانه»؛ کدام را میخواهید؟
قبل از هر تصمیمی، باید روشن شود کدام نوع پروتز مدنظر است؛ چون متخصص، روش و هدف این دو کاملاً فرق دارد.
| ویژگی | ایمپلنت زیبایی چانه یا فک | پروتز سیلیکونی خارجی (اپیتز) |
|---|---|---|
| هدف | تغییر فرم صورت سالم (زیبایی) | جایگزینی بافت از دست رفته (بازسازی) |
| روش | جراحی؛ قرار گرفتن زیر پوست یا روی استخوان | بدون جراحی؛ روی پوست قرار میگیرد |
| چه کسی انجام میدهد | جراح زیبایی یا جراح فکوصورت | متخصص پروتزهای صورت (اپیتز) |
| برای چه کسی | افراد سالم با چانهی کوچک یا عقب | بعد از سرطان، حادثه، سوختگی یا نقص مادرزادی |
| برداشتن | دائمی است | هر شب برداشته و تمیز میشود |
در موبایل جدول را به چپ و راست بکشید.
اگر دنبال ایمپلنت زیبایی هستید، باید با جراح مشورت کنید. اما اگر بخشی از چانه، فک، لب یا گونه را از دست دادهاید و جراحی بازسازی برایتان ممکن یا مطلوب نیست، این راهنما برای شماست. پروتز فک و چانه یکی از انواع اپیتز صورت است.
چه کسانی به پروتز سیلیکونی فک و چانه نیاز دارند؟
نقصهای ناحیهی پایین صورت معمولاً پیچیدهاند و ممکن است پوست، عضله، استخوان فک و لب را با هم درگیر کنند.
- بعد از جراحی سرطان دهان، لب یا پوست: شایعترین علت؛ بهخصوص وقتی پرتودرمانی انجام شده و بافت برای جراحی بازسازی مناسب نیست.
- آسیبهای ناشی از حادثه یا گلوله: وقتی جراحیهای بازسازی چند مرحلهای ممکن نیست یا نتیجهی کافی نداده است.
- سوختگی شدید: که پوست و بافت نرم را از بین برده است.
- پروتز موقت: در فاصلهی بین جراحیهای بازسازی.
- نقصهای مادرزادی: در موارد انتخابی و با نظر تیم درمان.
تیم درمان؛ از جراح تا متخصص پروتز صورت
در نقصهای فک و چانه، اغلب چند متخصص با هم کار میکنند. هماهنگی آنها، ظاهر و عملکرد نهایی را بهتر میکند.
جراح فکوصورت یا سر و گردن
جراحی اصلی، تصمیم دربارهی بازسازی و گاهی گذاشتن ایمپلنتهای استخوانی برای نگهداری پروتز.
دندانپزشک متخصص پروتزهای فک و صورت
ساخت پروتزهای داخل دهانی، دندان مصنوعی و اوبچوریتور برای بستن ارتباط دهان و بینی یا جایگزینی بخش از دست رفتهی فک.
متخصص پروتز صورت (اپیتز)
ساخت بخش بیرونی سیلیکونی که پوست، چانه و لب را بازسازی میکند.
گفتاردرمانگر و مشاور
کمک به گفتار، بلع و سازگاری روانی با تغییر چهره.
مراحل ساخت پروتز سیلیکونی فک و چانه
ساخت پروتز صورت کاری دستی و اختصاصی است و معمولاً چند جلسه طی دو تا چهار هفته طول میکشد.
- ارزیابی: بررسی محل، کیفیت پوست، وجود دندان یا پروتز داخل دهانی، حرکت لب و فک و انتخاب روش اتصال.
- قالبگیری یا اسکن صورت: ثبت دقیق ناحیه با مواد قالبگیری یا اسکن سهبعدی، با دهان در وضعیت استراحت.
- مدلسازی مومی: ساخت چانه، لب یا بخش فک از موم روی مدل گچی، با کمک عکسهای قبلی و قرینهی صورت.
- امتحان روی صورت: بررسی شکل، تناسب و لبهها در حالت استراحت، صحبت کردن و لبخند.
- قالب و رنگآمیزی: ساخت قالب، ترکیب رنگ پوست در حضور بیمار و ریخت سیلیکون پزشکی.
- تحویل و آموزش: رنگآمیزی سطحی، تحویل پروتز و آموزش چسباندن، برداشتن و نگهداری.
دربارهی پروتز سیلیکونی فک و چانه سؤال دارید؟
شرح مختصر جراحی یا آسیب، زمان آن و در صورت امکان یک عکس را در واتساپ بفرستید تا دربارهی امکان ساخت و زمان شروع راهنماییتان کنیم.
پروتز فک و چانه چطور روی صورت میماند؟
ناحیهی پایین صورت با صحبت، غذا خوردن و لبخند مدام حرکت میکند؛ به همین دلیل نگه داشتن پروتز در این ناحیه از سایر قسمتهای صورت چالشبرانگیزتر است.
- چسب پزشکی پوست: رایجترین روش؛ هر روز زده و شب پاک میشود.
- ایمپلنتهای استخوانی: ایمپلنتهای کوچک در استخوان فک قرار میگیرند و پروتز با آهنربا یا گیره وصل میشود؛ ثبات بیشتری دارد اما به جراحی کوچک و نظر جراح نیاز دارد.
- اتصال به پروتز داخل دهانی: در برخی بیماران، بخش بیرونی به پروتز دندانی یا اوبچوریتور متصل میشود.
- ترکیبی: گاهی چسب و ایمپلنت با هم استفاده میشوند.
ظاهر طبیعی؛ رنگ، لبه و حرکت
طبیعی به نظر رسیدن پروتز در ناحیهی فک و چانه به سه چیز بستگی دارد: شکل متناسب با بقیهی صورت، رنگ دقیق پوست و لبههایی که با پوست یکی شوند.
- رنگ لایهلایه: رنگ پایه در سیلیکون و جزئیات مثل تهریش، رگ و لکهها روی سطح.
- لبههای نازک: لبهها تا حد امکان نازک و در خطوط طبیعی صورت پنهان میشوند.
- ریش و سبیل: برای آقایان، کاشت مو روی پروتز یا هماهنگی با ریش طبیعی میتواند لبهها را پنهان کند.
- نرمی سیلیکون: نرمی متناسب با حرکت لب و فک انتخاب میشود تا هنگام صحبت جدا نشود.
تجربهی ساخت پروتز بینی بدون جراحی و پروتزهای سیلیکونی صورت در همین جزئیات ظریف به کار میآید.
نگهداری و طول عمر پروتز فک و چانه
پروتز سیلیکونی صورت با نگهداری درست معمولاً ۱ تا ۲ سال ظاهر خوب خود را حفظ میکند. نور خورشید، چربی پوست، غذا و چسب به مرور روی رنگ و لبهها اثر میگذارند.
- هر شب پروتز را بردارید و باقیماندهی چسب را با پاککنندهی توصیهشده پاک کنید.
- با آب ولرم، صابون ملایم و برس نرم بشویید و بگذارید در هوا خشک شود.
- پوست زیر پروتز را تمیز و خشک نگه دارید و شبها به آن استراحت دهید.
- پروتز را در جعبهی مخصوص، دور از گرما، آفتاب و دسترس کودکان نگه دارید.
- از الکل، استون و مواد شویندهی قوی استفاده نکنید.
- هنگام غذا خوردن، به لبههای نزدیک لب دقت کنید و بعد از غذا آنها را تمیز کنید.
زندگی روزمره با پروتز فک و چانه
بسیاری از بیماران با پروتز مناسب به کار و فعالیتهای اجتماعی برمیگردند. چند نکته زندگی با آن را آسانتر میکند:
- صحبت و غذا خوردن: در هفتههای اول ممکن است لبهها جدا شوند؛ با تمرین و تنظیم، بهتر میشود.
- آفتاب و گرما: کلاه و سایه از رنگ پروتز محافظت میکند.
- ورزش و تعریق: چسب یدکی همراه داشته باشید.
- حمایت روانی: تغییر چهره فشار زیادی دارد؛ صحبت با مشاور و گروههای حمایتی کمک میکند.
- پیگیری پزشکی: معاینههای دورهای پزشک معالج را فراموش نکنید.
دو سناریوی رایج از مراجعهکنندگان
توضیح: روایتهای زیر سناریوهای آموزشی و ناشناسِ بازسازیشده از موقعیتهای رایج هستند؛ نه نقلقول مستقیم و نه وعدهی نتیجه.
سناریوی اول: «دنبال ایمپلنت زیبایی بودم»
فرد جوانی با چانهی کوچک برای «پروتز چانه» تماس گرفته بود.
به او توضیح دادیم که خواستهاش ایمپلنت زیبایی و کار جراح است و پروتز سیلیکونی خارجی برای جایگزینی بافت از دست رفته ساخته میشود. دانستن این تفاوت از هزینه و زمان اشتباه جلوگیری کرد.
سناریوی دوم: «بعد از جراحی سرطان لب و چانه»
فرد مسنی بعد از جراحی سرطان و پرتودرمانی، بخشی از لب پایین و چانه را از دست داده بود و جراح، بازسازی بیشتر را پرخطر میدانست.
پس از تأیید پزشک، پروتز سیلیکونی با لبههای نازک و هماهنگ با ریش ساخته شد. او حالا با اعتمادبهنفس بیشتری در جمع حاضر میشود و پزشک هم محل را بهراحتی معاینه میکند.
ساخت پروتز سیلیکونی فک و چانه در تهران؛ کلینیک سیدا ونک
کلینیک ارتوز و پروتز سیدا
تهران، میدان ونک، اتوبان حقانی، نرسیده به چهارراه جهان کودک، پلاک ۳۸، طبقه اول، واحد ۱۰۳
تلفن: ۸۸۲۰۱۶۲۹-۰۲۱
کلینیک سیدا در میدان ونک تهران، نزدیک اتوبان حقانی، پروتزهای سیلیکونی صورت از جمله پروتز فک و چانه را با قالبگیری یا اسکن اختصاصی، مدلسازی دستی و رنگآمیزی در حضور بیمار میسازد و در صورت نیاز با جراح و دندانپزشک معالج هماهنگ میکند.
برای جلسهی اول، گزارش جراحی و پاتولوژی، نامهی پزشک و چند عکس از صورت قبل از آسیب را همراه بیاورید. دربارهی پوشش هزینه، بیمهی پروتز را بخوانید.
سؤالات متداول دربارهی پروتز فک و چانه
آیا کلینیک سیدا ایمپلنت زیبایی چانه انجام میدهد؟
نه. ایمپلنت چانه یا فک با جراحی و توسط جراح انجام میشود. سیدا پروتز سیلیکونی خارجی برای بازسازی بافت از دست رفتهی صورت میسازد.
پروتز سیلیکونی چانه چقدر طبیعی است؟
با مدلسازی بر اساس صورت فرد، لبههای نازک و رنگآمیزی دستی، در فاصلهی معمول گفتوگو اغلب جلب توجه نمیکند؛ هرچند لبهها از نزدیک ممکن است دیده شوند.
چه مدت بعد از جراحی میتوان پروتز صورت ساخت؟
پس از ترمیم کامل زخم و پایان پرتودرمانی، که معمولاً چند هفته تا چند ماه است. زمان دقیق را پزشک معالج تعیین میکند.
آیا با پروتز فک و چانه میتوان غذا خورد؟
بله. پروتز بیرونی مانع غذا خوردن نیست، اما ممکن است لبههای نزدیک لب نیاز به دقت و تمیز کردن بعد از غذا داشته باشند.
پروتز سیلیکونی صورت چند سال دوام دارد؟
معمولاً ۱ تا ۲ سال. تغییر رنگ، پارگی لبهها یا کاهش چسبندگی نشانهی نیاز به پروتز جدید است.
آیا بخش داخل دهان را هم سیدا میسازد؟
پروتزهای داخل دهانی مثل اوبچوریتور و دندان مصنوعی را دندانپزشک متخصص پروتزهای فک و صورت میسازد و ما برای بخش بیرونی با او هماهنگ میکنیم.
آیا بیمه هزینهی پروتز صورت را میپردازد؟
برخی بیمههای تکمیلی و نهادهای حمایتی بخشی از هزینه را پوشش میدهند. شرایط را از بیمهی خود استعلام کنید.
جمعبندی
«پروتز فک و چانه» یا ایمپلنت زیبایی با جراحی است یا پروتز سیلیکونی خارجی برای بازسازی نقص صورت. نوع دوم بدون جراحی، با مدلسازی اختصاصی و رنگآمیزی دستی ساخته میشود.
هماهنگی جراح، دندانپزشک متخصص و متخصص پروتز صورت، بههمراه نگهداری درست، نتیجهی طبیعیتری میدهد. برای آشنایی با سایر پروتزهای صورت، راهنمای اپیتز صورت را ببینید.
برای مشاورهی پروتز فک و چانه وقت بگیرید
در کلینیک سیدا ونک، پروتز سیلیکونی صورت بر اساس قالب صورت شما ساخته و در حضور خودتان رنگآمیزی میشود.
منابع علمی و آموزشی
- Facial prosthetic rehabilitation of lower face and lip defects (PubMed)
- Implant-retained extraoral facial prostheses outcomes (PubMed)
- Maxillofacial prosthetic rehabilitation after head and neck cancer (PubMed)
- Digital workflow 3D scanning facial prosthesis (PubMed)
این مقاله برای آگاهی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمیگیرد. آخرین بازبینی پزشکی:



[…] آشنایی با گزینههای فک و چانه، پروتز فک و چانه را […]
[…] نقص فک و چانه نیز پروتز سیلیکونی فک و چانه را […]