زندگی روزمره با چشم مصنوعی؛ عینک، آرایش، شنا و رانندگی

زندگی با چشم مصنوعی؛ زنی با عینک در حال آرایش جلوی آینه با ظاهر طبیعی دو چشم

پروتز چشم
۱۰ دقیقه مطالعه
به‌روزرسانی:
بازبینی پزشکی‌شده

زندگی روزمره با چشم مصنوعی؛ عینک، آرایش، شنا و رانندگی

بعد از دریافت چشم مصنوعی، خیلی از سؤال‌ها دیگر پزشکی نیستند؛ سؤال‌های زندگی هستند. «می‌توانم آرایش کنم؟»، «با چشم مصنوعی شنا کنم؟»، «رانندگی برایم مجاز است؟» و «شب‌ها پروتز را دربیاورم؟». خبر خوب این است که بیشتر افراد با پروتز چشم، زندگی عادی و فعالی دارند. این راهنما نکات عملی برای فعالیت‌های روزمره را جمع کرده تا با اطمینان بیشتری به زندگی برگردید.

زندگی با چشم مصنوعی؛ زنی با عینک در حال آرایش جلوی آینه با ظاهر طبیعی دو چشم
دکتر نسترن کاچری، متخصص ارتز و پروتز

نوشته و بازبینی: دکتر نسترن کاچری
متخصص ارتز و پروتز، کلینیک سیدا ونک · بیش از ۱۰ سال تجربه در ساخت پروتزهای سیلیکونی و زیبایی

درباره‌ی نویسنده

پاسخ کوتاه: آیا با چشم مصنوعی می‌توان زندگی عادی داشت؟

بله. بیشتر افراد با پروتز چشم کار می‌کنند، درس می‌خوانند، آرایش می‌کنند، ورزش می‌کنند و رانندگی می‌کنند. چند نکته‌ی مهم وجود دارد: برای محافظت از چشم سالم، عینک با عدسی مقاوم (پلی‌کربنات) توصیه می‌شود. آرایش با مواد تمیز و بدون ورود ذرات به حفره مجاز است. شنا با عینک شنای محکم انجام شود تا پروتز در آب نیفتد. رانندگی با یک چشم در بسیاری از کشورها برای خودروی شخصی مجاز است، اما قوانین محلی و نظر پزشک را باید بررسی کرد و چند هفته برای عادت به دید یک‌چشمی وقت گذاشت. بیشتر افراد پروتز را شب‌ها هم در جای خود نگه می‌دارند، مگر متخصص غیر از این بگوید.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

  • از چشم سالم با عینک ایمنی یا عدسی پلی‌کربنات محافظت کنید؛ این مهم‌ترین توصیه برای افراد تک‌چشم است.
  • آرایش مجاز است، اما مواد آرایشی نباید وارد حفره شوند و ابزار آرایش باید تمیز و شخصی باشد.
  • برای شنا از عینک شنای محکم استفاده کنید و در دریا و استخر مراقب افتادن پروتز باشید.
  • برای رانندگی، قوانین محلی و نظر پزشک را بررسی کنید و چند هفته برای عادت به دید یک‌چشمی وقت بگذارید.
فهرست مطالب (۹ بخش)
  1. عادت به دید یک‌چشمی
  2. عینک و محافظت
  3. آرایش
  4. شنا و ورزش
  5. رانندگی
  6. خواب و مراقبت
  7. اعتمادبه‌نفس و روابط
  8. کودکان و نوجوانان
  9. دو سناریوی رایج

دوره‌ی عادت به دید یک‌چشمی

بعد از از دست دادن یک چشم، دو تغییر اصلی در دید ایجاد می‌شود: میدان دید در سمت چشم ازدست‌رفته کمتر می‌شود و تخمین فاصله و عمق در ابتدا سخت‌تر است. مغز معمولاً در چند هفته تا چند ماه با این وضعیت تطبیق پیدا می‌کند.

  • چرخاندن سر: عادت کنید سرتان را بیشتر به سمت چشم ازدست‌رفته بچرخانید تا میدان دید جبران شود.
  • پله و جدول: در هفته‌های اول، روی پله و جدول خیابان با احتیاط بیشتری قدم بردارید.
  • ریختن آب و چای: لیوان را لمس کنید یا لبه‌ی ظرف را نزدیک نگه دارید تا تخمین فاصله آسان‌تر شود.
  • جای نشستن: در جلسات و مهمانی‌ها، جایی بنشینید که بیشتر افراد در سمت چشم سالم شما باشند.

این دوره برای هر کس متفاوت است. اگر بعد از چند ماه هنوز در کارهای روزمره مشکل جدی دارید، با چشم‌پزشک یا متخصص توانبخشی بینایی مشورت کنید.

عینک و محافظت از چشم سالم

وقتی فقط یک چشم بینا دارید، محافظت از آن اولویت اول است. چشم‌پزشکان معمولاً استفاده از عینک با عدسی پلی‌کربنات را برای افراد تک‌چشم توصیه می‌کنند، حتی اگر نیاز به نمره نداشته باشند.

  • عدسی پلی‌کربنات: مقاوم در برابر ضربه و سبک؛ از چشم سالم در برابر اشیای پرتاب‌شده محافظت می‌کند.
  • عینک ایمنی در کار: در کارهای فنی، باغبانی، نجاری و ورزش‌های توپی، عینک ایمنی مخصوص بزنید.
  • کمک به ظاهر: قاب عینک و عدسی‌های با رنگ ملایم یا منشور، گاهی تفاوت جزئی اندازه یا موقعیت دو چشم را کمتر نشان می‌دهد.
  • عینک آفتابی: در هوای آفتابی، عینک آفتابی از چشم سالم محافظت می‌کند و خشکی سطح پروتز را کم می‌کند.

آرایش با چشم مصنوعی

آرایش چشم با پروتز چشم مجاز است و حتی می‌تواند به قرینه‌تر به نظر رسیدن دو چشم کمک کند. نکته‌ی اصلی، جلوگیری از ورود ذرات و مواد آرایشی به حفره است.

  1. ابزار آرایش چشم (برس، مداد، ریمل) را شخصی و تمیز نگه دارید.
  2. ریمل را فقط روی نوک مژه‌ها بزنید و از ریمل‌های ریزشی یا الیافی پرهیز کنید.
  3. خط چشم را روی پوست پلک بکشید، نه روی لبه‌ی داخلی پلک که با پروتز تماس دارد.
  4. آرایش را شب‌ها با پاک‌کننده‌ی ملایم پاک کنید و نگذارید پاک‌کننده‌ی روغنی روی سطح پروتز بماند.
  5. اگر ترشح یا قرمزی بعد از آرایش بیشتر شد، چند روز آرایش را کنار بگذارید و در صورت ادامه، مراجعه کنید.

سؤالی درباره‌ی زندگی با پروتز چشم دارید؟

سؤال یا مشکل خود را در واتساپ بفرستید تا درباره‌ی مراقبت، پولیش یا تنظیم پروتز چشم راهنمایی‌تان کنیم.

شنا، حمام و ورزش با چشم مصنوعی

شنا با چشم مصنوعی ممکن است، اما بزرگ‌ترین خطر، افتادن پروتز در آب است. عینک شنای محکم این خطر را تقریباً از بین می‌برد و از تماس آب کلردار با حفره هم جلوگیری می‌کند.

شنا با چشم مصنوعی؛ استفاده از عینک شنای محکم برای محافظت از پروتز چشم در استخر
عینک شنای محکم، هم از افتادن پروتز در آب و هم از تحریک حفره با آب استخر جلوگیری می‌کند.
  • استخر و دریا: همیشه عینک شنا بزنید و هنگام شیرجه یا زیر آب رفتن، چشم‌ها را بسته نگه دارید.
  • بعد از شنا: اگر آب وارد حفره شد، پروتز را طبق آموزش درآورید، با آب تمیز بشویید و دوباره بگذارید.
  • حمام: دوش گرفتن با پروتز مشکلی ندارد؛ هنگام شستن صورت، پلک‌ها را بسته نگه دارید.
  • ورزش‌های تماسی: در ورزش‌های توپی و رزمی، عینک محافظ ورزشی برای چشم سالم ضروری است.

رانندگی با چشم مصنوعی

در بسیاری از کشورها، افرادی که یک چشم سالم با دید کافی دارند، می‌توانند خودروی شخصی برانند. قوانین درباره‌ی رانندگی حرفه‌ای و خودروهای سنگین سخت‌گیرانه‌تر است. پیش از رانندگی، قوانین گواهینامه در ایران و نظر چشم‌پزشک را بررسی کنید.

رانندگی با چشم مصنوعی؛ چرخاندن سر برای جبران میدان دید هنگام رانندگی در شهر
چرخاندن سر و استفاده‌ی بیشتر از آینه‌ها، کمبود میدان دید را هنگام رانندگی جبران می‌کند.
  1. در هفته‌های اول بعد از از دست دادن چشم، رانندگی را عقب بیندازید تا مغز با دید یک‌چشمی تطبیق پیدا کند.
  2. آینه‌های بغل را طوری تنظیم کنید که نقطه‌ی کور کمتری داشته باشید و از آینه‌ی بغل اضافه استفاده کنید.
  3. هنگام تغییر مسیر و دور زدن، سر را کامل به سمت چشم ازدست‌رفته بچرخانید.
  4. ابتدا در ساعات خلوت و مسیرهای آشنا رانندگی را شروع کنید.
  5. در شب و هوای بارانی، به دلیل کاهش کنتراست، با احتیاط بیشتری رانندگی کنید.

خواب، سفر و مراقبت روزانه

بیشتر متخصصان امروز توصیه می‌کنند پروتز چشم را شب‌ها درنیاورید، چون درآوردن و گذاشتن مکرر بیشتر از نگه داشتن آن باعث تحریک حفره می‌شود. برنامه‌ی دقیق شست‌وشو و پولیش را از متخصص خود بپرسید.

شست‌وشو

بسیاری از افراد پروتز را فقط در فاصله‌های مشخص یا هنگام ترشح زیاد درمی‌آورند و با آب ولرم و صابون ملایم می‌شویند.

پولیش

پولیش سالانه، خراش‌ها و رسوبات سطح پروتز را برطرف می‌کند و تحریک و ترشح را کم می‌کند.

سفر

در سفر، قاب پروتز، محلول یا قطره‌ی تجویزشده و یک آینه‌ی کوچک همراه داشته باشید.

هوای خشک و باد

در هوای خشک یا هواپیما، قطره‌ی روان‌کننده‌ی تجویزشده خشکی سطح پروتز را کم می‌کند.

اعتمادبه‌نفس، کار و روابط اجتماعی

نگرانی از ظاهر و نگاه دیگران در ماه‌های اول طبیعی است. پروتزی که رنگ عنبیه و رگ‌های آن دقیق نقاشی شده، در بیشتر موقعیت‌های روزمره از چشم طبیعی قابل تشخیص نیست.

  • لازم نیست به همه درباره‌ی پروتز توضیح دهید؛ خودتان تصمیم بگیرید با چه کسی و چقدر صحبت کنید.
  • در عکس‌ها، کمی چرخاندن صورت به سمت چشم سالم، تفاوت حرکت دو چشم را کمتر نشان می‌دهد.
  • اگر حرکت کم پروتز برایتان مهم است، درباره‌ی چشم مصنوعی متحرک و ایمپلنت‌های حفره با پزشک صحبت کنید.
  • در صورت احساس افسردگی یا کناره‌گیری از جمع، کمک گرفتن از روان‌شناس ارزشمند است.

کودکان و نوجوانان با چشم مصنوعی

کودکانی که پروتز چشم دارند، معمولاً سریع‌تر از بزرگسالان با آن کنار می‌آیند. با رشد صورت و حفره، پروتز باید در فاصله‌های کوتاه‌تری بررسی و بزرگ‌تر شود.

  • معلم و مربی مدرسه را در جریان بگذارید تا در صورت افتادن پروتز، بدانند چه کنند.
  • در ورزش و بازی، عینک محافظ برای چشم سالم کودک ضروری است.
  • به کودک کمک کنید جواب ساده‌ای برای سؤال هم‌کلاسی‌ها آماده داشته باشد.
  • مراجعه‌های منظم برای تنظیم اندازه‌ی پروتز با رشد کودک را فراموش نکنید.

دو سناریوی رایج از مراجعه‌کنندگان

توضیح: روایت‌های زیر سناریوهای آموزشی و ناشناسِ بازسازی‌شده از موقعیت‌های رایج هستند؛ نه نقل‌قول مستقیم و نه وعده‌ی نتیجه.

سناریوی اول: «بعد از آرایش ترشح بیشتر می‌شد»

فردی که هر روز ریمل و خط چشم داخلی استفاده می‌کرد، از ترشح و تحریک حفره شکایت داشت.

با تغییر روش آرایش، کشیدن خط چشم روی پوست پلک و پولیش پروتز، ترشح کمتر شد. نکته‌ی این سناریو این است که روش آرایش به اندازه‌ی نوع مواد مهم است.

سناریوی دوم: «می‌ترسیدم دوباره رانندگی کنم»

فرد دیگری بعد از تخلیه‌ی چشم، چند ماه رانندگی نکرده بود و از تخمین فاصله نگران بود.

بعد از مشورت با چشم‌پزشک و تمرین در مسیرهای خلوت و آشنا، به‌تدریج رانندگی روزانه را از سر گرفت. تطبیق با دید یک‌چشمی زمان می‌برد و تمرین تدریجی کمک می‌کند.

پروتز چشم و پیگیری در تهران؛ کلینیک سیدا ونک

کلینیک ارتوز و پروتز سیدا
تهران، میدان ونک، اتوبان حقانی، نرسیده به چهارراه جهان کودک، پلاک ۳۸، طبقه اول، واحد ۱۰۳
تلفن: ۸۸۲۰۱۶۲۹-۰۲۱

کلینیک سیدا در میدان ونک تهران، نزدیک اتوبان حقانی، پروتز چشم سفارشی با رنگ‌آمیزی دستی عنبیه می‌سازد و پولیش سالانه، تنظیم و آموزش مراقبت را انجام می‌دهد.

برای جلسه‌ی پولیش یا بررسی، پروتز فعلی را در جای خود نگه دارید و قاب نگهداری آن را همراه بیاورید.

سؤالات متداول درباره‌ی زندگی با چشم مصنوعی

آیا با چشم مصنوعی می‌توان رانندگی کرد؟

در بسیاری از کشورها، افراد با یک چشم سالم می‌توانند خودروی شخصی برانند. قوانین گواهینامه و نظر چشم‌پزشک را بررسی کنید و چند هفته برای عادت به دید یک‌چشمی وقت بگذارید.

آیا با چشم مصنوعی می‌توان شنا کرد؟

بله، با عینک شنای محکم که از افتادن پروتز در آب و تحریک حفره جلوگیری می‌کند.

آیا شب‌ها باید چشم مصنوعی را درآورد؟

بیشتر متخصصان امروز توصیه می‌کنند پروتز شب‌ها در جای خود بماند، مگر متخصص شما دستور دیگری داده باشد.

آیا با پروتز چشم می‌توان آرایش کرد؟

بله. مواد آرایشی نباید وارد حفره شوند، ابزار آرایش شخصی و تمیز باشد و آرایش شب‌ها پاک شود.

آیا گریه کردن با چشم مصنوعی ممکن است؟

بله. غدد اشکی در پلک‌ها هستند و اشک تولید می‌شود؛ فقط ممکن است اشک در سمت پروتز کمی متفاوت جاری شود.

چرا باید از عینک استفاده کنم وقتی نمره ندارم؟

عدسی پلی‌کربنات از تنها چشم سالم شما در برابر ضربه محافظت می‌کند. این توصیه‌ی رایج چشم‌پزشکان برای افراد تک‌چشم است.

پروتز چشم را هر چند وقت پولیش کنیم؟

معمولاً سالی یک بار، یا زودتر اگر ترشح، خراش یا تحریک بیشتر شد.

جمع‌بندی

با چشم مصنوعی می‌توان زندگی عادی داشت: کار، آرایش، شنا، ورزش و در بیشتر موارد رانندگی. محافظت از چشم سالم با عینک مقاوم مهم‌ترین توصیه است.

عادت به دید یک‌چشمی چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. پولیش منظم و مراقبت درست، پروتز را راحت نگه می‌دارد. برای هزینه‌ی ساخت و تعویض، قیمت پروتز چشم را ببینید.

برای پولیش یا بررسی پروتز چشم وقت بگیرید

در کلینیک سیدا ونک، پروتز چشم بررسی، پولیش و در صورت نیاز تنظیم می‌شود.

دکتر نسترن کاچری، متخصص ارتز و پروتز کلینیک سیدا

دکتر نسترن کاچری

متخصص ارتوز و پروتز (Orthotics & Prosthetics)، نویسنده و ناظر علمی

کلینیک ارتوز و پروتز سیدا، تهران؛ بیش از ۱۰ سال تجربه در ساخت پروتزهای سیلیکونی و پروتزهای زیبایی. این مقاله بر اساس تجربه‌ی بالینی کلینیک و منابع علمی زیر نوشته و بازبینی شده است.

منابع علمی و آموزشی

  1. Quality of life and psychosocial outcomes in ocular prosthesis wearers (PubMed)
  2. Monocular vision and driving: review (PubMed)
  3. Ocular prosthesis care and cleaning regimens (PubMed)
  4. Protective polycarbonate eyewear for monocular patients (PubMed)

این مقاله برای آگاهی است و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. آخرین بازبینی پزشکی:


بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *